Zagadnienia na egzamin UDT na konserwatora wózków widłowych i ładowarek teleskopowych IWJ K

Osoba chcąca zdobyć certyfikat potwierdzający jej uprawnienia  konserwatora wózków musi przystąpić do państwowego egzaminu UDT. Poniżej zamieszczam zestaw opracowanych 26 zagadnień - odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania na państwowym egzaminie na konserwatora wózków. Pamiętajcie, że oprócz przyswojenia sobie wiedzy na wskazane tutaj tematy, musicie wykazać się znajomością rysunków technicznych układu hydraulicznego oraz elektrycznego.  

Zagadnienia na egzamin UDT na konserwatora wózków widłowych i ładowarek teleskopowych IWJ K

1.       Proszę podać nazwę najważniejszego aktu prawnego związanego z działalnością dozoru technicznego.

Ustawa o dozorze technicznym z dnia 21. 12 .2000 r.

2.       Proszę podać terminy przeglądów konserwacyjnych wózków jezdniowych podnośnikowych w tym specjalizowanych.

·         wózki pod pełnym dozorem - przegląd co 30 dni

·         wózki w dozorze ograniczonym- przegląd  co 60 dni

Należy zaznaczyć, że termin przeglądu może zostać zmieniony przez producenta bądź zjawisko zewnętrzne, takie jak  wypadek czy  naprawa.

3.       Proszę podać, jakie są obowiązki konserwatora oraz gdzie są one opisane.

Zakres obowiązków konserwatora został opisany  w rozporządzeniu o dozorze technicznym z dnia 29. 10 . 2003 r. , art. 14 .1.

Najważniejsze obowiązki konserwatora:

·         przestrzeganie instrukcji eksploatacji;

·         terminowe dokonywanie przeglądów konserwacyjnych, w tym sprawdzanie:

Ø  stanu technicznego mechanizmów napędowych, układów hamulcowych oraz cięgien nośnych i ich zamocowań;

Ø  działania elementów bezpieczeństwa i ograniczników ruchowych;

Ø  działania urządzeń sterujących, sygnalizujących i oświetleniowych;

Ø  prawidłowości obsługi UTB;

·         o ile instrukcja nie mówi inaczej, sprawdzanie przez oględziny,  nie rzadziej niż co 12 miesięcy:

Ø  konstrukcji nośnej, w szczególności połączeń spawanych, nitowanych i rozłącznych;

Ø  instalacji ochrony przeciwporażeniowej;

·         bieżące usuwanie usterek i innych nieprawidłowości w działaniu UTB

·         odnotowywanie z podaniem daty i potwierdzenie podpisem w dzienniku konserwacji wyników przeglądów i wykonanych czynności;

·         wyłączenie z eksploatacji niesprawnego wózka, niezwłoczne powiadomienie o tym fakcie eksploatującego wraz z wpisem do dziennika konserwacji.      

4.       Co nazywamy dozorem technicznym?

Dozorem technicznym nazywamy działania określone ustawą (ustawa o dozorze technicznym z dnia 21. 12 .2000 r.  art. 2. ), zmierzające do zapewnienia bezpieczeństwa przy eksploatacji urządzeń technicznych 

5.       Proszę omówić sposób przeprowadzenia próby szczelności układu hydraulicznego w wózkach jezdniowych podnośnikowych.

Przy pionowym ustawieniu masztu opadanie obciążenia nominalnego nie powinno przekraczać 10 cm w ciągu 10 minut.  Przy układzie pochyłym i obciążeniu nominalnym na wysokości 2,5  metra odchylenie nie może przekroczyć 5 stopni w czasie pierwszych 10 minut bądź 0,5 stopnia na minutę.

Jeśli mowa o wózku specjalizowany - norma Pn – En 14 59  określa, że :

opadanie ładunku spowodowane przez przecieki w układzie hydraulicznym, przy najmniej korzystnym jego położeniu, nie powinna przekraczać 150 mm w czasie 10 minut w normalnej temperaturze w układzie hydraulicznym.

6.       Proszę omówić stosowane zabezpieczenia w układach hydraulicznych wózków jezdniowych podnośnikowych.

·         zawory zwrotne sterowane - chronią przed skutkami pęknięć przewodów zasilających siłownik;

·         zawory dławiące - ograniczają maksymalne dopuszczalne prędkości ruchów roboczych;

·          zawory przelewowe - ograniczają maksymalne cieśnienie w poszczególnych sekcjach;

·         zawory bezpieczeństwa - ograniczają maksymalne dopuszczalne ciśnienie całego układu hydraulicznego;

·         zawory krańcowe 

7.       Proszę omówić rodzaje stosowanych opon na wózku oraz kryteria ich oceny.

·         opony pneumatyczne  - bieżnik 1,6 do 2 mm

·         opony pełne -  maksymalne zużycie określa rant graniczny opony.

8.       Proszę omówić kryteria zużycia łańcuchów nośnych.

Kryteria zużycia łańcuchów nośnych to - 3 % wyciągnięcia maksymalnego, mechaniczne uszkodzenia, rdza.

9.       Proszę podać sposób postępowania w przypadku zaistnienia wypadku podczas eksploatacji wózka jezdniowego podnośnikowego.

·         W pierwszej kolejności należy zadbać o własne bezpieczeństwo (np. odłączyć zasilanie wózka);

Następnie:

·         udzielić pomocy poszkodowanemu;

·         wezwać służby ratunkowe;

·         powiadomić przełożonego lub służby bhp;

·         powiadomić UDT. 

10.   Proszę podać prawidłowy sposób prowadzenia dziennika konserwacji wózka jezdniowego podnośnikowego.

Prawidłowo prowadzony dziennik powinien zawierać wpisy dokonywane co 30 dni lub tak często, jak wskazuje na to instrukcja obsługi. Wpis powinien składać się z następujących elementów:

·         data dokonania czynności;

·         stwierdzenie czy urządzenie jest „sprawne”;

·         potwierdzenie w formie podpisu dokonywanych czynności konserwujących;

·         dane umożliwiające identyfikację urządzenia;

·         imię i nazwisko konserwatora, numer uprawnień.

11.   Proszę omówić sposób postępowania podczas naprawy z zastosowaniem spawania masztu wózka jezdniowego podnośnikowego.

·         Na początku należy uzgodnić technologię naprawy z  UDT.

·         Naprawa powinna być dokonana przez zakład posiadający uprawnienia do napraw spawalniczych.

·         Kolejnym krokiem jest zgłoszenie sprzętu do badania doraźno-eksploatacyjnego.

·         Po  wydaniu pozytywnej decyzji wózek może być dalej eksploatowany.

12.   Proszę wymień rodzaje badań technicznych przeprowadzanych przez dozór techniczny.

·         badania odbiorcze;

·         badania okresowe – przeprowadzane przy pełnym dozorze;

·         badania doraźne (nadzwyczajne)  - przeprowadzane dla dozoru pełnego i ograniczonego, badania doraźne obejmują:

Ø  badania eksploatacyjne  np. wymianę wideł, łańcucha, siłownika, zmianę miejsca pracy wózka itd.;

Ø  badania kontrolne;

Ø  badania powypadkowe i poawaryjne.

13.   Proszę omówić kryteria zużycia wideł mechanizmu podnoszenia.

Pomiary konserwatorskie w wózku widłowym

 10 % ich grubości nie więcej niż 5 mm mierzone maksymalnie do 15 cm od zagięcia czoła wideł oraz 3 stopnie odgięcia.

14.   Proszę omówić zabezpieczenia typu elektrycznego stosowane w budowie wózków jezdniowych podnośnikowych.

·         łącznik awaryjny stop;

·         łączniki krańcowe;

·         łączniki otwarcia zamknięcia podpór;

·         poziomnica elektryczna;

·         ogranicznik udźwigu;

·         ogranicznik momentu;

·         bezpieczniki topikowe;

·         czujnik fotela;

·         stacyjka.

15.   W jaki sposób realizujemy ochronę przed dotykiem bezpośrednim?

Ochronę przed dotykiem bezpośrednim realizuje się poprzez:

·         osłony;

·         obudowy;

·         izolacje przewodów;

·         szkolenia osób w zakresie zagrożeń występujących na stanowisku pracy

16.   Co to jest łącznik brzuszny, w jakich wózkach jest stosowany oraz jak sprawdzić poprawność jego działania?

Łącznik brzuszny występuje głównie w wózkach ręcznie prowadzonych. Ma zabezpieczyć przed przygnieceniem operatora.  Sprawdzenie poprawności jego działania polega na wciśnięciu go w trakcie jazdy.

17. Proszę omówić sposób sprawdzenia działania hamulca postojowego w wózku jezdniowym podnośnikowym.

Najlepiej ustawić wózek na pochyłości, która nie przekracza wartości określonych przez producenta, zaciągnąć hamulec i obserwować czy wózek się nie cofa.

18.   W jakich przypadkach należy zgłosić wózek jezdniowy podnośnikowy do badania doraźnego eksploatacyjnego?

Wózek jezdniowy podnośnikowy należy zgłosić do badania doraźnego eksploatacyjnego w przypadku:

·         modernizacji;

·         wymiany lub naprawy elementów określonych w rozporządzeniu z dnia 29. 10. 2003 r.

·         zmiany właściciela.

19.   Proszę podać, jaki jest termin ważności uprawnienia, kto może je zawiesić oraz na jakim terenie uprawnienie jest ważne.

Uprawnienia wydawane są bezterminowo, ważne są na terenie RP, a  cofnąć może je UDT na złożony wcześniej wniosek.

20.   Proszę wymienić inne znane przykładowe urządzenia (oprócz wózków jezdniowych podnośnikowych), które podlegają dozorowi technicznemu.

·         wózki jezdniowe podnośnikowe;

·         suwnice;

·         wciągniki, wciągarki;

·         podesty ruchome;

·         żurawie;

·         dźwigi;

·         schody ruchome;

·         karuzele;

·         układnice magazynowe. 

21.   Proszę omówić czynności zakazane dla konserwatora.

Konserwator nie może :

·         dokonywać zmian parametrów technicznych np. udźwigu, wysięgu itd.;

·         dokonywać napraw z zastosowaniem obróbki cieplnej;

·         dopuścić do eksploatacji urządzenie, które nie jest sprawne;

·         konserwować urządzenia nie mając uprawnień do jego konserwacji;

·         postępować niezgodnie z instrukcją obsługi;

·         obsługiwać wózka, jeżeli nie ma uprawnień do obsługi. 

22.   Proszę podać przykładowe zabezpieczenia typu mechanicznego stosowane w budowie wózków jezdniowych podnośnikowych.

·         kabina;

·         kareta;

·         sworznie na widłach;

·         pasy bezpieczeństwa;

·         kratownica na szybie;

·         błotniki;

·         grzybek na kierownicy.

23.   Proszę omówić sposób sprawdzenia poprawności działania łącznika STOP.

Sprawdzenie łącznika STOP polega na jego wciśnięciu, zweryfikowaniu, czy pozostaje w pozycji wciśniętej, a następnie próbie uruchomienia każdego z możliwych ruchów roboczych wózka.

24.   Proszę omówić sposób sprawdzenia hamulca zasadniczego wózka jezdniowego podnośnikowego.

Hamulec zasadniczy najpierw trzeba wcisnąć i określić czy nie jest zapowietrzony. Następnie należy pojechać wózkiem do przodu i do tyłu, za każdym razem hamując. Kolejnym etapem jest powtórzenie tej próby z obciążeniem tylko w kierunku jazdy do tyłu.

25.   Co to jest zawór zwrotny sterowany, w jakich mechanizmach jest instalowany oraz jak sprawdzić poprawność jego działania?

Zawór zwrotny sterowany jest to zawór odcinający niekontrolowany spadek czynnika hydraulicznego. Poprawność jego działania polega na sprowokowaniu zaniku ciśnienia (np. wyłączenie pompy).

26.   Proszę wymienić kryteria zużycia masztu.

 Maszt należy sprawdzić pod kątem naruszenia konstrukcji z zewnątrz (pęknięcia, wgniecenia itp.) oraz luzu powstałego pomiędzy rolkami prowadzącymi oraz torem jazdy.

Pomiary rezystancji w wózku widłowym

 Mam nadzieję, że przygotowany przeze mnie zestaw zagadnień okaże się pomocny i ułatwi przyswojenie  wiedzy niezbędnej do przystąpienia i pozytywnego zakończenia egzaminu UDT.

Być może zainteresuje Cię również strona poświęcona pracy wózkowego. Zapraszam.

Suwnice i Żurawie - podział kategorii uprawnień UDT - III część cyklu o absurdach w polskich uprawnieniach

Dźwignice – kategorie UDT – podział suwnic IS i IIS i żurawi IŻ i IIŻ

Ostatnia kategoria urządzeń podlegających pod dozór UDT, która zostanie omówiona to dźwignice z grupy suwnic i żurawi. Żeby zgodnie z literą prawa obsługiwać suwnice trzeba zdać przed komisja powołaną w dozorze technicznym egzamin teoretyczny oraz praktyczny. Podział suwnic wygląda następująco :

• IS - suwnica, wciągniki i wciągarki sterowane z kabiny oraz żurawie stacjonarne warsztatowe
• IIS - suwnice, wciągniki i wciągarki sterowane z poziomu roboczego

Suwcnia ogólnego przeznaczenia IIS z zawiesiem specjalnego przeznaczenia - szkolenia w AWANS BHP

Uprawnienia do obsługi urządzeń sterowanych z poziomu roboczego można zrobić w kategorii IIS. Gdy zrobimy sobie uprawnienia IS czyli najwyższą kategorie obsługi suwnic sterowanych z kabiny posiadamy tym samym uprawnień do obsługi suwnic sterowanych z poziomu roboczego. W tych uprawnieniach występuję możliwość ograniczeń na suwnice specjalnego przeznaczenia, takie jak chwytakowe, lejnicze czy hutnicze.

Suwnica ogólnego przeznaczenia
 z zawiesiami specjalnego przeznaczenia
Szkolenia AWANS BHP NA IIS

Posiadając uprawnienia na suwnice z automatu dostajemy uprawnienia na wszystkie wciągniki wciągarki z kategorii II W oraz żurawia stacjonarnego warsztatowego, tutaj oczywiście też to zależy od inspektora - nie każdy inspektor dopisze do wniosku wyżej wymienionego żurawia jeżeli nie ma urządzenia w trakcie egzaminu. 

Suwnice specjalnego i ogólnego przezanczenia - podział chwytaków 

Pierwsza ciekawa sytuacja o której można wspomnieć w kontekście podziału uprawnień na suwnice to zamontowanie chwytaka na suwnicy, czyli zmienienie jej przeznaczenia z ogólnego na specjalne. Czy suwnica jest specjalnego czy ogólnego przeznaczenia można ocenić tylko na podstawie zamontowanego osprzętu: jeżeli chwytak jest częścią suwnicy zmienia jej przeznaczenie na specjalne, jeżeli zaczepimy ten chwytak na haku suwnicy wtedy mamy do czynienia z suwnicą ogólnego przeznaczenia. Ta drobna różnica w sposobie zamontowania chwytaka na suwnicy sporo zmienia dla obsługującego ją operatora. Posiadając kwalifikacje UDT do obsługi suwnicy ogólnego przeznaczenia nie możemy obsługiwać suwnic specjalnego przeznaczenia i odwrotnie! Taką uzyskałem odpowiedź z Urzędu Dozoru Technicznego w Warszawie. Zaznaczę jednak, że różni inspektorzy, także z Łódzkiego Dozoru Technicznego posiadają na temat podziału suwnic ogólnego przeznaczenia i specjalnego różne zdanie. Zajmijmy się jednak oficjalnym stanowiskiem Warszawskiego Dozoru.

Co to oznacza w praktyce? Posiadamy operatora, który ma najbardziej popularne uprawnienia IIS na suwnice ogólnego przeznaczenia. W pewnym momencie naszych prac magazynowych potrzebujemy użyć chwytaka. Nasz operator może obsługiwać suwnicę jeżeli mamy chwytak i go powiesimy na haku. Jeżeli zaś mamy suwnicę do której jest zamontowany chwytak musimy wysłać naszego pracownika na kolejny egzamin na suwnice specjalne. 

Jeżeli zaś egzamin zostanie przeprowadzony na suwnicy specjalnej i takie uprawnienia uzyska nasz pracownik, a będziemy potrzebować użyć suwnicy bez chwytaka będziemy musieli zrobić pracownikowi kolejne uprawnienia. Jedynym rozwiązaniem, żeby nasz pracownik mógł obsługiwać suwnice różnego przeznaczenia jest znalezienie firmy szkoleniowej, która na egzaminie zagwarantuje obecność różnych suwnic i chwytaków (podział chwytaków: linowe, mechaniczne, elektromagnetyczne) oraz poprosić inspektora o przeegzaminowanie pracownika na tych suwnicach z zastosowaniem  różnej kombinacji chwytaków różnie zamontowanych  i o wpisanie tych wszystkich informacji na kartę egzaminacyjną i do legitymacji UDT. 

żuraw wieżowy IŻ - FOT. AWANS BHP

W praktyce oznacza to, że aby w pełni wykwalifikować naszego pracownika musimy na egzaminie posiadać (my – pracodawcy lub firma szkoleniowa) urządzenia z zamontowanymi w różny sposób chwytakami i dopilnować by inspektor nie zapomniał zaznaczyć tych wszystkich informacji w karcie egzaminacyjnej! Od razu mogę napisać firmy szkoleniowej, która posiada taki sprzęt nie ma, a jeśli robimy egzamin u siebie na firmie dla pracowników - prawdopodobnie też nie dysponujemy takim sprzętem.  Jest spore prawdopodobieństwo, że gdy zdecydujemy się wyposażyć suwnicę w nowy osprzęt będziemy musieli zapłacić nie tylko za nową decyzje odbioru suwnicy, ale także za wykwalifikowanie naszych pracowników. No i znajdźmy inspektora, który by miał doświadczenie w obsłudze tych wszystkich kategorii podziału suwnic z rozszerzeniem na specjalne przenaczenie z chwytakami linowymi, mechanicznymi i elektromagnetycznymi - oczywiście według obecnego prawa inspektor egzaminujący nie musi posiadać ani doświadczenia ani uprawnień do obsługi żadnej z tych suwnic. 

Uwaga! Większość egzaminów UDT jest przeprowadzanych przez inspektorów, którzy prawdopodobnie wiedzą mniej o obsłudze danego urządzenia niż kursant. Mimo to zdarzają się inspektorzy, którzy uważają się za wyrocznie w danym temacie i  nawet pokazanie odpowiedniej ustawy czy rozporządzenia nie zmienia ich zdania. 

Taki podział moim zdaniem jest bardzo sztuczny.Czemu pracownik potrafiący egzaminować obsługiwać suwnicę z chwytakiem nie może obsługiwać tej samej suwnicy bez chwytaka? Jeśli myślimy, że chodzi o różnego rodzaju umiejętności wykorzystywane przy obsłudze..no to cóż... jesteśmy raczej w błędzie :). Nie będę już poruszał faktu, że egzaminujący inspektor tak naprawdę nie ma prawa do obsługi żadnej z tych suwnic bo nie posiada na nie UPRAWNIEŃ! Być może stąd się biorą ciekawe pytania zadawane kursantom na egzaminie z obsługi wózków widłowych lub podestów dotyczące np. konserwacji tych urządzeń (na konserwacje jest zupełnie inny egzamin i bez uprawnień konserwatora kursant nie ma prawa wykorzystać takiej wiedzy) czy szeroko pojętego ratownictwa medycznego :).   

suwnica bramowa

Jeśli mamy uprawnienia by obsługiwać suwnicę specjalną hutniczą to nie mamy zezwolenia by obsługiwać 125 kilogramowy wciągniczek ogólny :). Dostajemy uprawnienia na specjalne suwnice i wciągniki ale ogólne pod nie nie podlegają. jeżeli jesteśmy przy samym wciągniku, Kolejnym paradoksem jest egzamin na wciągnik do 1 tony jednofazowy, który objęty jest dozorem uproszczonym, trzeba mieć na niego uprawnienia wydane przez UDT natomiast średnio można przeprowadzić na nim egzamin, ponieważ nie posiada księgi rewizyjnej oraz decyzji która jest wymagana do czynności egzaminacyjnych UDT 

Żurawie stacjonarne i warsztatowe - IIS czy IIŻ?

Teraz zajmiemy się dwiema kategoriami IIŻ i IIS pod które podlega tak naprawdę to samo urządzenie. Żuraw stacjonarny warsztatowy - tak się nazywa w grupie suwnic IIS a w kategori II Ż jest po prostu żurawiem stacjonarnym. Czym się różni żuraw stacjonarny warsztatowy od żurawia stacjonarnego??? Trudno powiedzieć - wielu inspektorów ma na to swoją teorię. Najpopularniejsza to taka, że pierwszy zamontowany jest w warsztacie a drugi nie … (urządzenie oczywiście jest to samo), ale na każde z nich trzeba mieć osobne uprawnienia.

W żurawiach mamy jeszcze przenośne oraz przewoźne urządzenia, a ich klasyfikacja uzależniona jest od miejsca funkcjonowania, jeżeli będzie zamontowany na samochodzie jest to żuraw przenośny, a gdy zamontujemy tego samego żurawia na przyczepie to musimy mieć uprawnienia do obsługi żurawia przewoźnego.

Jak widać na zdjęciu, wystarczy żurawia z samochodu zamontować na przyczepie i wtedy już nie posiadamy uprawnienia do obsługi tego samego teoretycznie żurawia, chyba że jest zarejestrowany jako przenośny -wtedy znajdując się na przyczepie dalej może być przenośnym  Tak czy siak musimy sprawdzać w dokumentach urządzenia jak jest zarejestrowany, aby sprawdzić czy mamy do jego obsługi uprawnienia.

Analizując cały ten galimatias można stwierdzić, że bezpieczeństwo chyba nie ma tu największego znaczenia, ktoś kto zajmuje się podziałami urządzeń zabłądził, a my zwykli ludzie musimy się z tym użerać dając kontrolerom np. państwowej inspekcji pracy możliwość dowolnej interpretacji danego zagadnienia.

Na sam koniec chciałbym podać ciekawostkę z życia osobistego, posiadam uprawnienia na kategorię IS w tym na żurawie stacjonarne warsztatowe, oraz na II Ż przenośne samojezdne oraz I Ż czyli wielkie żurawie wieżowe, nie mam natomiast wpisanych samych stacjonarnych i tych obsługiwać już nie mogę :).

żuraw samojezdny IIŻ

Szkolenia dla Straży Pożarnej

Kursy dla Strażaków 

Kilka fot z przeprowadzonych szkoleń dla Straży Pożarnej w Ślesinie :) . Szkolenia robiłem wraz z firmą AWANS BHP, która przeprowadza szkolenia dla strażaków z obsługi pilarek, podestów ruchomych ( podnośników koszowych) , HDS- ów, dźwigów - urządzeń na które są wymagane prawnie odpowiednie uprawnienia. 

Zapraszamy strażaków do kontaktu :) - przeprowadzanie dla Was szkoleń to przyjemność. 

Uprawnienia UDT do obsługi urządzeń (wózki widłowe i podesty) - podział i kontrowersje - II część artykułu o zasadności podziału różnych uprawnień

Kolejna grupa uprawnień, która jest wymagana przez prawo i dzięki temu tworzy zapotrzebowanie na rynek szkoleń to uprawnienia UDT – Urzędu Dozoru Technicznego - wydawane do obsługi urządzeń podlegających pod ten Urząd. Nasze kontrowersje budzi podział kategorii uprawnień ustalony przez UDT.

Wykaz urządzeń i podział kwalifikacji do ich obsługi jest zamieszczony na stronie UDT: http://www.udt.gov.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=1070&Itemid=1129

Najwygodniej zacząć będzie od wózków jezdniowych popularnie zwanych wózkami widłowymi. Jest to najpopularniejsza chyba kategoria podzielona w następujący sposób:

• 

  RĘCZNIE PROWADZONY

  III WJO wózki jezdniowe podnośnikowe ręcznie prowadzone oraz zdalnie sterowane
• II WJO wózki jezdniowe podnośnikowe z wyłączeniem specjalizowanych
• I WJO wózki jezdniowe podnośnikowe w tym specjalizowane
• - zmienna faza wysięgu
• - ładunek unoszony wraz z operatorem

Każda wyższa kategoria zawiera kategorię niższą, na pierwszy rzut oka wygląda to całkiem logicznie, ale przypatrzmy się im bliżej.

WÓZEK PODNOŚNIKOWY BOCZNY

Kategoria III WJO czyli wózki ręcznie prowadzone PODNOŚNIKOWE to takie, które podnoszą widły powyżej 30 cm. Są też wózki ręcznie prowadzone które podnoszą do 30 cm, ale tych posiadając kategorię uprawnień III WJO nie można obsługiwać, ponieważ nie podlegają dozorowi technicznemu. Jakie reperkusje ma taki podział w realnym życiu? W praktyce operator który obsługuje wózek wysokiego składu ręcznie prowadzony nie może legalnie użyć takiego samego wózka który unosi widły tylko do 30 cm… aby móc go obsługiwać zgodnie z prawem musi odbyć szkolenie według programu …..uwaga!...ustalonego z Dozorem Technicznym ( mimo iż wózki unoszące widły do 30 cm nie podlegają pod Dozór Dz. - U nr 70 poz. 650) by uzyskać imienne zezwolenie.

Idąc dalej tą logiką, można zdobyć uprawnienia na I WJO czyli obsługiwać ładowarki teleskopowe oraz wózki specjalizowane z operatorem unoszonym wraz z ładunkiem, a nie można przejechać nawet metra wózkiem unoszącym …podobnie jest z wózkami ciągnikowymi i naładownymi które nie podlegają pod dozór, ale można zrobić na nie uprawnienia w Instytucie Mechanizacji Budownictwa i Skalnictwa w Warszawie lub zdobyć imienne zezwolenie po odbyciu szkolenia na podstawie programu udostępnianego przez UDT ( podkreślmy raz jeszcze, że te wózki pod UDT nie podlegają ). Dodatkowe zamieszanie wprowadza stanowisko PIPU odnośnie uprawnień na ładowarki teleskopowe. Jak pisałem w pierwszej części O UPRAWNIENIACH BUDOWLANYCH w zależności, gdzie się obsługuje ładowarkę teleskopową potrzebujemy innych uprawnień! PIP też inaczej od Urzędu Dozoru interpretuje prace w koszach zamontowanych na wózkach. Dla UDT jeżeli kosz jest zamontowany na wózku i przewidziany przez producenta to można obsługiwać i podnosić ludzi posiadając uprawnienia WJO. Jednak stanowisko Pipu w tym przypadku jest takie, że jeżeli kosz jest zamontowany na wózku trzeba posiadać także uprawnienia kat I P czyli podestów ruchomych. Jeżeli jesteśmy już przy podestach, omówmy dokładniej te kategorie podzielone przez Dozór.

podest samojezdny firmy Awans BHP

Uprawnienia na podesty ruchome podzielone są na IP oraz II P, a w każdej z nich są po 3 rodzaje urządzeń. I P to podesty ruchome przejezdne wolnobieżne, samojezdne montowane na pojeździe oraz przewoźne. Żeby posiadać pełną kategorie kwalifikacji egzamin trzeba zdać na wszystkich 3 urządzeniach, ale wystarczy zdać egzamin na podeście wolnobieżnym nożycowym ( podest nr 1 na rysunku poniżej) aby mieć uprawnienia na podest wolnobieżny teleskopowy ( podest nr 2 i 4 z rysunku poniżej) chociaż obsługa jest zupełnie inna, w sumie bardziej zbliżona do obsługi dwóch pozostałych rodzai podestów z tej kategorii: przewoźnych ( podest nr 7 i 8 na rysunku poniżej) i samojezdnych.

PODESTY źródło foty: http://szostka.opoczno.pl/wp-content/uploads/2015/10/podesty-ruchome.jpg

Zdając egzamin na podeście nr 1 na zdjęciu powyżej można obsługiwać wszystkie podnośniki od lewej do numeru 5 (chyba, że jakiś inspektor zarejestruje podest nr 3 jako masztowy - wtedy podlega on pod uprawnienia IIP), pozostałe 3 to są podesty przewoźne i trzeba mieć dodatkowo wpisane uprawnienia do ich obsługi w kategorię IP, podobnie trzeba mieć wpisane kwalifikacje do obsługi podestów samojezdnych. Finalnie trzeba zdać egzamin na trzech teoretycznie różnych podestach, ale w praktyce wcale nie oznacza to, że posiadamy różnorodne umiejętności do obsługi różnych typów urządzeń. Przykładowo zdajemy egzamin na podeście wolnobieżnym, który unosi się na 2 metry i ma stosunkowo prostą obsługę ( na rysunku powyżej podest nr 1) i to daje nam uprawnienia na podest wolnobieżny o rozsuwanych osiach, który podnosi się na 40 metrów i wyżej, a sposób sterowania zupełnie odbiega od tego ćwiczonego na egzaminie( np. podest firmy Grove na filmiku https://www.youtube.com/watch?v=7olR9PGb1U0 ).

Kolejna kategoria w podestach to II P czyli stacjonarne wiszące i samowznoszące. Najciekawsze w tej kategorii są podesty stacjonarne.

Czym się różni ten podest od dźwignika przemysłowego też podlegającego pod dozór? To jest dobre pytanie, gdyż tak naprawdę tylko przeznaczeniem: jedno służy do podnoszenia ludzi drugie do ponoszenia rzeczy. W tym wypadku uprawnienia są podzielone pod kątem tego przeznaczenia: na jedno mieć trzeba egzamin państwowy na drugie wystarczy przeszkolenie stanowiskowe.

Pogłębiając dalej bezcelowość podziału uprawnień na podesty, zwyżki, czy podnośniki ruchome trzeba podkreślić, iż tutaj nie działa podział jak przy wózkach jezdniowych i jedna kategoria nie zawiera drugiej, czyli ktoś kto zda egzamin na podesty wolnobieżne, będzie mógł obsługiwać podest, i podnosić się np. na 40 metrów ale nie będzie mógł obsługiwać podnośnika stacjonarnego, którego obsługa ogranicza się do wciśnięcia dwóch guzików, a podnosi się on powiedzmy na dwa metry. :)  

Kategorie uprawnień maszyn budowalanych i urządzeń UDT - podział kwalifikacji na ładowarki, koparko - ładowarki,ładowarki teleskopowe i pilarki spalinowe.

Część I: podział uprawnień do obsługi maszyn budowlanych i ładowarek oraz pilarek spalinowych – absurdy w polskich przepisach i ustawach

Jaka jest idea robienia szkoleń? Po co zwiększać swoje kwalifikacje? Posiadając papier na pewno będzie ci łatwiej ? Te i wiele innych pytań bardzo często padają w dyskusjach osób poruszających się po rynku pracy, mało kto zastanawia się czy to ma w ogóle sens?

ŁADOWARKA JEDNONACZYNIOWA

Oczywiście póki polskie prawo wymaga takiego podziału i takich uprawnień powinniśmy zwiększać swoje kwalifikacje aby legalnie pracować na danym sprzęcie i urządzeniu i zwiększyć atrakcyjność naszego CV dla pracodawcy. Jednak czy wpadło Wam do głowy po co takie podziały uprawnień istnieją i czy faktycznie są to rozwiązania wspomagające bezpieczeństwo na placach budowy czy w magazynach? Czy może mają jakiś inny cel? A może jest to po prostu losowy podział?

W branży szkoleniowej działam już ładnych parę lat, sam zawsze byłem zwolennikiem zwiększania swoich kwalifikacji, co skutkowało kolekcją uprawnień w moim CV. Obecnie zajmuje się również BHP, a jednym z moich podstawowych zadań jest weryfikacja uprawnień w miejscu pracy.

Im głębiej wchodzę w podział uprawnień wymaganych do wykonywania czynności przy obsłudze urządzeń, konserwacji czy przy spawaniu zaczynam się zastanawiać kto dokonuje tych podziałów i czy ten ktoś pracował kiedykolwiek w branży budowlanej czy transportowej.

KOPARKA

W dalszej części omówię kilka kategorii uprawnień do obsługi urządzeń, których podział jest daleki od zdroworozsądkowego.

Pierwsze uprawnienia na urządzenia, które wezmę pod lupę wychodzą z rozporządzenia Dz. U. nr 118 poz. 1263, czyli uprawnienia wydawane przez Instytut Mechanizacji Budownictwa i Górnictwa Skalnego (IMBiGS).

Rozporządzenie określa kategorie uprawnień na które urządzenia trzeba posiadać przy pracach budowlanych. W bardzo ładnej tabelce podzielono uprawnienia na urządzenia budowlane (część z nich nawet nie mam pojęcia jak wyglądają) Z tabeli wynika, że ładowarki jednonaczyniowe podzielono na III klasy w zależności od pojemności naczynia:

• 

  Koparko- ładowarka

  III klasa do 2,5 m3
• II klasa do 5 m3
• I klasa bez ograniczeń

Podobny podział dokonano na koparki:

• III klasa 0,8 m3
• II klasa 1,5 m3
• I klasa bez ograniczeń

Następnie wymyślono kategorię koparko ładowarki, tutaj już nikt się nie rozdrabniał i wrzucono wszystko do jednego wora, jakwidzimy zrobiono tylko jedna kategorię.

Wszystko fajnie wygląda w teorii. Więc na czym według mnie polega problem? Osoba która wyda dużo pieniędzy na uprawnienia na koparki i zrobi wszystkie 3 klasy, później zrobi sobie uprawnienia na wszystkie 3 klasy ładowarki jednonaczyniowej, nie może obsługiwać koprako-ładowarki … w druga stronę działa tak samo, osoba która posiada uprawnienia na koparko-ładowarke nie może obsługiwać ani koparki ani ładowarki. Żeby sytuację trochę utrudnić trzeba dodać tutaj wielozadaniowy nośnik osprzętu. Jak widać na zdjęciu bardzo przypomina ładowarkę jednonaczyniową, niestety nią nie jest gdyż ma wysuwane ramię… w tym momencie sytuacja komplikuje się jeszcze bardziej. 

WIELOZADANIOWY NOŚNIK OSPRZĘTU
ŁADOWARKA TELESKOPOWA PRZEGUBOWA

To co nazywa się wielozadaniowym nośnikiem osprzętu w dozorze technicznym (UDT) nazywa się wózkiem jezdniowym podnośnikowym specjalizowanym ze zmiennym wysięgiem czyli potocznie mówiąc jest to ładowarka teleskopowa przegubowa. Czy posiadając kategorię I WJO można obsługiwać nośnik osprzętu (dokładnie to samo urządzenie)? Urzędnicy dozoru technicznego mówią jednogłośnie TAK. Niestety inspektorzy z państwowej inspekcji pracy uważają, że na legitymowanie się odpowiednimi kwalifikacjami ma wpływ miejsce wykonywanej pracy (mimo, że kursy i egzaminy zazwyczaj nie są przeprowadzane w konkretnych miejscach pracy i z realiami pracy mają wspólnego tyle co studiowanie mapy Afryki z wycieczką na czarny ląd). Co oznacza to według nich w praktyce? Jeżeli pracujemy na budowie to kwalifikacje powinniśmy mieć na nośnik osprzętu, a jak poza budową to na wózek specjalizowany I WJO… kwestia interpretacji przepisów..... tylko jak ma się odnaleźć w tym zwykły Kowalski i czy naprawdę potrzebuje dwóch egzaminów na obsługę tego samego urządzenia?

SPYCHARKA

Z podobnymi absurdami możemy się zetknąć analizując wymagane kwalifikacje do obsługi spycharek i koparko-spycharek. Na obsługę każdego rodzaju trzeba mieć osobne uprawnienia.

Na sam koniec chciałbym jeszcze przytoczyć jedną ciekawostkę dotyczącą wymaganych kwalifikacji do obsługi popularnej maszyny wykorzystywanej w przemyśle i budownictwie czyli pilarki spalinowej.

Pilarka spalinowa

Widnieje ona w wykazie urządzeń przy pracach budowlanych oraz przy pracach w lasach państwowych. W praktyce interpretacja przepisów prowadzi nas do tego, że musimy posiadać inne uprawnienia do obsługi tej samej pilarki na budowie i inne do pracy w lesie. W przepisach nie doszukałem się informacji jakie trzeba mieć uprawnienia przy pracach wykonywanych na drodze publicznej – np. przy przycince drzew?

Dzisiaj zakończymy nasze dywagacje na pilarkach, następne zakresy kwalifikacyjne, które będę chciał wziąć pod lupę to podziały kwalifikacji (uprawnień) wykonywane przez Urząd Dozoru Technicznego. Mam nadzieję, że moje spostrzeżenia przydadzą się komuś w wykonywanej pracy.  

Jeszcze na koniec taka ciekawostka. Oto koparko- ładowarka teleskopowa - pod jaką kategorię uprawnień podlega to urządzenie?

KOPARKO-ŁADOWARKA TELESKOPOWA

ŻRÓDŁA ILUSTRACJI:

1.ŁADOWARKA JEDNONACZYNIOWA http://www.ososkar.neostrada.pl/070/big_ladowarka%20jednonaczyniowa.jpg

2. KOPARKA: http://www.zdz-przemysl.com/files/koparka.jpg

3. KOPARKO-ŁADOWARKA http://zam-bruk.pl/wp-content/uploads/2014/01/kjhkjhsdhgjdg.jpg

4. SPYCHARKA http://www.tpi.com.pl/uploads/images/galerie/mc/spycharka-3dmc2/3.jpg

5.KOPARKO-ŁADOWARKA TELESKOPOWA: http://www.koparkawroclaw.pl/img/file/MANITOU/gallery_11797_98_132214www.jpg
6. Wielozadaniowy nośnik sprzętu - ładowarka teleskopowa przegubowa: http://i45.servimg.com/u/f45/15/35/38/92/01014.jpg

Bezpieczna eksploatacja i wymiana butli gazowej w wózkach widłowych – Gaz i instalacja LPG w wózkach widłowych – przepisy i charakterystyka gazu propan butan stosowanego w wózkach podnośnikowych

Jak bezpiecznie użytkować wózki z instalacją gazową propan - butan? Czy można obsługiwać wózek wyposażony w instalację gazową LPG bez dodatkowego szkolenia z bezpiecznej eksploatacji i wymiany butli gazowej LPG? Czym jest gaz LPG? Co należy wiedzieć o wózkach widłowych z instalacją gazową?Jakie są główne zasady bezpieczeństwa, które stosujemy przy eksploatacji wózków z gazem? 

Postaramy się wam odpowiedzieć na te i inne pytania dotyczące gazu propan – butan stosowanego w wózkach z instalacją gazową. Wiedza ta z pewnością przyda się wszystkim użytkującym wózek widłowy, posiadaczom wózków oraz przyszłym operatorom wózków podnośnikowych. Na pewno warto rzucić okiem przed egzaminem UDT na operatora takiej maszyny.

Uprawnienia z dodatkowym szkoleniem odnośnie bezpiecznej eksploatacji butli gazowej do obsługi wózka wyposażonego w LPG są obecnie wymagane prawnie – czyli do  obsługi wózków widłowych z instalacją gazową nie wystarczą same uprawnienia I WJO czy II WJ – należy mieć dodatkowe szkolenie z bezpiecznej wymiany i eksploatacji butli gazowej w wózku widłowym. Wiele firm szkoleniowych takie szkolenie dorzuca gratis do kursu na widlaki ( także Awans BHP). W błąd może wprowadzić Rozporządzenie Dz. U. nr 70 poz. 650 art 4,1 3.:„Kierowcy posiadający uprawnienia do prowadzenia wózków jezdniowych mogą obsługiwać również wózki zasilane gazem, pod warunkiem że wymiany butli gazowych dokonywać będą pracownicy posiadający uprawnienia do wykonywania tych czynności." Jest to przepis z 10 maja 2002 roku który został uchylony kolejną ustawą Dz. U. nr 65 poz. 603 art 1,ust. 3 :

„Obsługujący wózki jezdniowe z napędem silnikowym zasilane gazem oraz inni pracownicy dokonujący wymiany butli z gazem w wózkach powinni być przeszkoleni w zakresie bezpiecznego użytkowania butli, w tym ich bezpiecznej wymiany.” Wynika z tego, że od kwietnia 2003 roku każda osoba, która obsługuje wózek wyposażony w gaz propoan-butan musi mieć przeszkolenie w zakresie obsługi i eksploatacji takiego gazu.

Czym jest zatem gaz propan butan, jakie zagrożenia związane są z jego eksploatacją?

Powszechnie stosowana nazwa LPG, jest skrótem od angielskiego pojęcia liquid petroleum gas co w tłumaczeniu oznacza skrloplony gaz ropopochodny. Gaz ten jest mieszaniną gazów węglowodorowych, głównie propanu (C3H8), i butanu (C4H10), oraz w nieznacznych ilościach innych gazów takich jak :metan, etan, propylen, i inne. W zależności od składu wyróżniamy trzy rodzaje mieszaniny gazu płynnego:

• Mieszanina A ( butan techniczny C4H10) o zawartości butanu nie mniejszej niż 95 %
• Mieszanina B (propan - butan C3h8 + C4H10 )o zawartościu butanu nie mniejszej niz 45 % oraz propoanun w przedziale 18 %- 45%
• Mieszanina C (propan techniczny C3H8) o zawartości propoanu nie mniejszej niż 90 %

Do zasilania pojazdów stosuje się mieszaninę grupy B, w okresie letnim 50 % propan - 50 % butan oraz w okresie zimowym 60 % propanu 40 % butanu.

Mieszanina LPG występuje w postaci lotnej, dla praktycznego zastosowania skrapla się ją do postaci płynnej oraz magazynuje w specjalnie przystosowanych do tego celu zbiornikach, w procesie skraplania przybiera 1/250 objętości, jaką miała w stanie gazowym.

Gazy propan i butan są gazami bezwonnymi i bezbarwnymi , w celu ułatwienia stwierdzenia ich obecności w powietrzu dodawane są specjalne wonniki. Wyczuwalności następuje na poziomie dolnej granicy 20 % wybuchowości.

Propoan-butan w stanie gazowym jest dwukrotnie cięższy od powietrza, a jednocześnie lżejszy od wody, w momencie uwolnienia się do atmosfery spłynie on ku ziemi w postaci szybki znikającej mgiełki, wypełniając wszystkie nierównosci terenu, a w przypadku uwolnienia się w pobliżu wody, będzie utrzymywał się na powierzchni. Pamiętać należy również, że z uwagi na różnice w gęstości gaz będzie powoli mieszał sie z powietrzem, dlatego w miejscach słabo wentylowanych może on zalegać dłuższy czas.

Podczas zwiększania się temperatury o 6 stopni Celsjusza mieszanina zwiększy swoją objętość około 1 %, spowoduje to wzrost ciśnienia w wewnątrz zbiornika, Dlatego napełnienie zbiornika nie przekroczy 80 % .

LPG jest mieszaniną niskowrzącą, przy ciśnieniu atmosferycznym wrze ona w temperaturach ujemnych. Dla propanu butanu jest to temperatura - 42 stopnie, natomiast w przypadku butanu około -0.5 stopni, takie właściwości powodują, że w przypadku mieszaniny B w pierwszej kolejności zaczyna się odparowywanie propanu.

Gaz propan- butan należy do gazów skrajnie łatwopalnych. Przez mieszaninę wybuchową będziemy rozumieć wymieszanie się gazu z powietrzem atmosferycznym, w procesie tym po wystąpieniu zapłonu spalania rozprzestrzeni się na całą niespaloną mieszaninę. Dolne granice wybuchowości dla mieszaniny LPG określono od 2 %, górna granica wynosi około 9 %. Do zainicjowania wybuchu wystarczy stosunkowo niedużą energia, taka jak iskra związana z elektrycznością statyczną, czy też wysoka temperatura otoczenia !

Zbiorniki w których przechowuje się gaz propan butan muszą spełniać polskie normy oraz wymogi Dozoru technicznego. Mieszaninę grupy B magazynuje się w stanie ciekłym pod ciśnieniem 1,6MPa. Zbiorniki przenośne kwalifikowane są jako zbiorniki ciśnieniowe. Butle stalowe podlegają badaniu technicznemu co 10 lat. Butla powinna być wyposażona w tabliczkę fabryczną, na której będą zawarte następujące informacje

• nazwa wytwórcy
• numer fabryczny zbiornika
• pojemność zbiornika w litrach,
• rodzaj przechowywanego gazu,
• ciśnienie robocze i ciśnienie próbne w MPa
• masę netto ładunku,
• masę pustej butli,
• cechy dotyczące badania

Zgodnie z przepisami butle powinny być przechowywane w odpowiednich miejscach. Najczęściej przechowuje się je w kontenerach o konstrukcji ażurowej, są to specjalne przystosowane do tego celu klatki magazynowe, niezabudowane pełnymi przegrodami i ścianami w celu sprawniejszej wymiany powietrza. Butle składowane są zawsze w pozycji pionowej. Ze względu bezpieczeństwa kontenery o konstrukcji ażurowej, łącznej masie gazu nie przekraczającej 440 kg(czyli 40 butli), powinny być ustawione w odległości co najmniej -

• 8m - od budynków użyteczności publicznej, zamieszkania zbiorowego
• 3m od pozostałych budynków, od studzienek oraz innych zagłębień

Dopuszcza się również magazynowania butli w pomieszczeniach zamkniętych, jednak muszą one spełniać wymogi ochrony przeciwpożarowej.

Magazyny w których przechowywany jest gaz płynny o masie do 440 kg powinny być wyposażone przynajmniej w jedną gaśnice proszkową o masie 9 kg.

Należy wyznaczyć strefę zagrożenia wybuchem która wynosi dla :

- miejsc magazynowych na przestrzeni otwartej lub pod zadaszeniem 1 m od obrysu magazynowania,

- 2m dla magazynu pomieszczeń zamkniętych.

Ponadto miejsce magazynowania nie może być ustalone poniżej poziomu terenu.

Zabronione jest przechowywanie pełnych, niepełnych butli :

• w pomieszczeniach znajdujących się poniżej gruntu
• w pomieszczeniach w których znajdują się studzienki,
• w pomieszczeniach służących do przechowywania żywności,
• w kotłowniach,
• w sąsiedztwie źródła ciepła,
• w składach materiałów wybuchowych,
• w garażach w których znajdują się pojazdy silnikowe.

Sposób wymiany butli z gazem:

1) Ustawić wózek w miejscu przeznaczonym do wymiany butli.

2) Zaciągnąć hamulec ręczny

3) Zakręcić zawór butli z gazem i pozwolić żeby silnik zgasł samoczynnie

4) Wyłączyć zapłon

5) Odkręcić śrubę mocującą przewód gazowy korzystając z klucza nieiskrzącego( LEWY GWINT)

6) Wymienić butlę

7) Sprawdzić legalizację butli, oraz stan techniczny

8) Założyć pełną butlę zwracając uwagę na jej prawidłowe usytuowanie

9) Przykręcić przewód doprowadzający gaz do instalacji

10) Odkręcić zawór butli i sprawdzić szczelność połączenia korzystając z testera

Czynności zabronione w czasie wymiany butli :

• Zabrania się rzucania butli, ich przetaczania.
• Zabrania się użytkowania butli niezgodnie z jej przeznaczeniem.
• Zabrania się używania otwartego płomienia lub palenia tytoniu
• Zabrania się podejmowania jakichkolwiek prób naprawczych

Zanim przystąpisz do jakichkolwiek działań, Pamiętaj, że GAZ LPG :

• należy do gatunku skrajnie łatwopalnych
• w kontakcie z powietrzem tworzy mieszaninę łatwopalne
• jest cięższy od powietrza
• zmniejsza ilość tlenu w otoczeniu działa na ludzi dusząco
• może powodować poważne odmrożenia